Let’s Talk Audio

Artikel 7: Hoeveel speakers heb ik nodig voor mijn thuisbioscoop?

Artikel 7: Hoeveel speakers heb ik nodig voor mijn thuisbioscoop?

#LETSTALKAUDIO - Hoeveel speakers heb ik nodig voor mijn thuisbioscoop?

Surround geluid, wat zijn de opties?

Als het om het kijken van films of TV, of gamen gaat, dan ligt de tijd van stereogeluid al geruime tijd achter ons. Hoe meer speakers, hoe beter: filmkijkers willen de kogels om hun oren horen vliegen en muziekliefhebbers willen zich in de zaal bij het optreden van hun favoriete artiest wanen. De afgelopen jaren zijn de mogelijkheden steeds verder uitgebreid. Op de nieuwste versterkers kunnen tot wel dertien luidsprekers worden aangesloten. Maar welk kanaal gebruik je voor welke geluidsbeleving? We zetten ze voor je op een rij.

 

2-kanaals

Het oude, vertrouwde stereogeluid, geproduceerd door twee luidsprekers. Echt oud, trouwens: al in 1881 maakten bezoekers van de Exposition internationale d’Électricité te Parijs voor het eerst kennis met stereogeluid, toen een concert in de Parijse opera rechtstreeks werd uitgezonden op de elektronicatentoonstelling. De aanwezigen hadden voor het eerst het gevoel echt bij een optreden dat elders plaatsvond aanwezig te zijn. Precies 50 jaar later werd in Engeland het moderne stereogeluid uitgevonden, toen de Brit Alan Blumlein zich in de bioscoop irriteerde aan het feit dat een acteur links in beeld stond, maar het geluid aan die kant niet beter te horen was.

 

5-kanaals

Het is een ietwat verwarrende benaming, aangezien er bij 5-kanaals audio, of 5.1 surround sound, in feite zes speakers moeten worden aangesloten: één in het midden, één linksvoor, één rechtsvoor, één links naast de kijker, één rechts naast de kijker, en een subwoofer. 5.1 surround sound werd in 1976 uitgevonden door Dolby Labs, en het stelde filmkijkers in staat om het geluid om zich heen te horen. In 1979 konden bioscoopbezoekers voor het eerst genieten van deze meeslepende geluidservaring bij de film Apocalypse Now en midden jaren ’90 deed deze techniek zijn intrede in de woonkamer met de thuisrelease van Jurassic Park. De belangrijkste audio, bijvoorbeeld de spraak, komt altijd uit de centrale speaker. Pas als er bijvoorbeeld dingen ontploffen, of er iets dramatisch gebeurt en de muziek opkomt, worden de surround speakers gebruikt. Inzet van surround heeft overigens weinig zin bij dvd’s met live muziekregistraties: daar hoor je namelijk het publiek in de zaal door de surround-luidsprekers. En hoewel het de luisterervaring levensechter maakt, is het vermoedelijk niet precies wat je wil horen. Voor muziek die in de studio is opgenomen, is het helemaal af te raden, want surround is voornamelijk bedoeld voor ruimtelijke effecten. Het geluid van films wordt speciaal gemixt voor deze effecten, maar muziek-cd’s meestal niet. Sommige versterkers bieden om deze reden multichannelondersteuning, zodat de stereoaudio van de muziekopname gelijkmatig over vier speakers wordt verdeeld en de speaker in het midden mono-geluid weergeeft. Zo blijft het stereobeeld van de oorspronkelijke muziekopname intact.

 

7-kanaals

Maar het kan nóg mooier: met 7-kanaals audio worden er nog twee speakers toegevoegd, achter de gebruiker, zodat die het geluid nog meer om zich heen ervaart. Mensen die geen ruimte hebben voor boxen achter zich (bijvoorbeeld omdat de bank tegen de muur aan staat) hebben hier overigens niets aan, omdat extra boxen naast de bank niet voor een betere surround-ervaring zullen zorgen. 7.1-surround is redelijk nieuw: het werd in film pas voor het eerst toegepast in 2010, bij de animatiefilm Toy Story 3. 7.1 audio wordt op sommige blu-rays meegeleverd, maar nog lang niet bij iedere film.

 

9-kanaals

Zelfs zeven kanalen is voor sommige mensen nog niet genoeg: een kleine twee jaar na de introductie van 7.1 audio, was de animatiefilm Brave de eerste film die gebruikmaakte van Dolby Atmos. Bij dit 3D-formaat worden nogmaals twee (of zelfs vier) speakers toegevoegd, in dit geval aan de bovenkant, in of aan het plafond. Dolby Atmos en Auro-3D zijn de meest bekende surroundsystemen die gebruik maken van 5.1.4-surroundgeluid. Het verschil zit ‘m in de positionering van de speakers: Dolby Atmos maakt gebruik van speakers recht boven je hoofd, terwijl die van Auro-3D op een hoek van 30 graden hangen en daarmee een wat meer natuurgetrouw geluid geven. Het komt immers niet vaak voor dat geluid van recht boven je hoofd komt; schuin van boven is veel waarschijnlijker. Films die specifiek vanuit deze gedachte zijn opgenomen, komen het beste tot hun recht op dit type surround, maar het is momenteel nog erg lastig om deze films te vinden. Van de film Gravity, uit 2013, is bijvoorbeeld wel een Dolby Atmos-variant beschikbaar, maar deze is in Europa nog niet of nauwelijks te krijgen. Houd onze blog in de gaten voor meer informatie over de verschillen tussen de drie bekende 3D-audio formaten.

Opties zijn er genoeg

Het moge duidelijk zijn: je kunt het zo gek maken als je zelf wil. Uiteraard geldt dat je je goed moet (laten) informeren wanneer je besluit om een thuisbioscoop in te gaan richten. Want niet alle versterkers ondersteunen zonder meer alle vormen van surroundgeluid. Zo is 5.1.4 surround (met de speaker aan het plafond) niet op alle versterkers mogelijk, maar is er voor sommige modellen een hardwarematige uitbreiding beschikbaar.

En nog één laatste tip: bij de dealer klinken surroundsystemen altijd het mooist, omdat ze daar door professionals in de best mogelijke opstelling zijn geplaatst in een verder lege ruimte. Om thuis eenzelfde resultaat te kunnen behalen, leveren fabrikanten een microfoon voor kalibratie mee: deze berekent zeer nauwkeurig op welke afstand je speakers moet plaatsen voor het beste geluid. De microfoons van Denon maken gebruik van Audyssey, een techniek die de nadelige akoestische eigenschappen van luisterruimtes corrigeert. Let er bij het kalibreren van je versterker op dat je de microfoon die met het apparaat meegeleverd wordt, gebruikt, en geen microfoon die je nog had liggen omdat deze de vorige keer voor goed resultaat zorgde: elke microfoon is specifiek voor een bepaald type versterker afgesteld.

 

Volg on Facebook kanaal, en blijf automatisch op de hoogte

Vond je dit interessant om te lezen? Houd ons dan in de gaten op Facebook. Wij delen dan graag nog meer audioverhalen met je.

Klaar om gerichter te zoeken? Bekijk hier wat opties.

Om u zo goed mogelijk van dienst te kunnen zijn maken wij gebruik van cookies. Als u doorgaat op deze website stemt u in met het gebruik van cookies. Meer informatie.